Θεοδώρα Σιάρκου: Όσο πιο μέσα μπαίνει κάποιος στα πράγματα ενός ιστορικού γεγονότος, τόσο η γεωγραφία μετατρέπεται σε «ανθρωπογραφία»
Βιβλίων Γη — Συνέντευξη στη Σοφία Σιγάλα, Θεοδώρα Σιάρκου — 18 Ιουλίου 2022
1. Ο τίτλος « Μικρασία » έχει από μόνος του ειδικό και συναισθηματικό βάρος για πολλούς
από εμάς . Θα μας πείτε δυο λόγια για την παράσταση αυτή ;
Η παράσταση αγκαλιάζει και ταυτόχρονα πολεμά αυτό το ειδικό και συναισθηματικό
βάρος που αναφέρετε . Στην πραγματικότητα είναι χτισμένη γύρω από αυτό το
« βάρος » και προσπαθεί να το κάνει εξαιρετικά προσωπικό , πρώτα για τους
ηθοποιούς και κατ ’ επέκταση για το κοινό . Προσπαθούμε να δώσουμε πνοή στους
χαρακτήρες αυτού του έργου και να τους κάνουμε σύγχρονους , πραγματικούς και
ζωντανούς . Ο στόχος είναι η ιστορική μνήμη να μετατραπεί σε ένα ιδιωτικό βίωμα
και , εν τέλει , να μετατρέψει το « βάρος » σε γνήσιο συναίσθημα .
2. Η λέξη Μικρασία εγκαλεί πολλές και διαφορετικές ερμηνείες σε πολλούς ανθρώπους .
Εσείς , ποια σημασία δίνετε ; Τι έρχεται στον νου σας όταν ακούτε αυτή τη λέξη ;
Η λέξη Μικρασία έχει εγγραφεί σε κάθε έναν από μας έτσι ώστε να παραγάγει έναν
« αυτόματο » καημό . Είναι όμως και αόριστος πολλές φορές , ειδικά για όσους δεν
έχουν στην ατομική τους ιστορία σύνδεση με αυτό τον τόπο . Για μένα προσωπικά ,
αυτή η δουλειά και αυτό το έτος γενικά ήταν η μεγάλη μου ευκαιρία να εξειδικεύσω
μέσα μου το τι σημαίνει για μένα « χαμένη πατρίδα ». Για μένα πλέον είναι η ιστορία
των ανθρώπων που έζησαν εκεί , που έσβησαν εκεί ή που εκδιώχθηκαν από εκεί . Όσο
πιο μέσα μπαίνει κάποιος στα πράγματα ενός ιστορικού γεγονότος , τόσο η
γεωγραφία μετατρέπεται σε « ανθρωπογραφία ».
3. Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να δραματοποιηθεί το χρονικό μιας τέτοιας
καταστροφής στο θεατρικό σανίδι ;
Δύσκολο είναι από τη φύση του κάθε πόνημα που καταπιάνεται με κάτι μακρινό , στον
χώρο ή στον χρόνο . Επίσης δύσκολο είναι και όταν μιλάει για το παρόν , για τη στιγμή
που ζούμε τώρα . Για μια παράσταση λοιπόν που προσπαθεί να συνδυάσει αυτά τα δύο ,
να μεταφέρει το τότε στο τώρα λοιπόν , η δυσκολία φαίνεται πως μπορεί να είναι
διπλή . Ωστόσο να πω εδώ ότι δεν αντιμετωπίζεται η Μικρασιατική Καταστροφή ως
ένα σειριακό γεγονός , δεν προσπαθούμε δηλαδή να δραματοποιήσουμε το ιστορικό
χρονικό της αλλά τους ανθρώπους και το συναίσθημα εκείνης της εποχής . Αυτά
όμως είναι ακριβώς και τα υλικά που συνθέτουν το δράμα εξ ’ ορισμού , επομένως
θεωρώ πως τελικά δεν αποτέλεσε για μας πρόβλημα η μεταφορά εκείνων των
στιγμών στο σανίδι .
4. Από πού αντλήθηκαν τα υλικά για να δημιουργηθεί το έργο « Μικρασία »;
Το υλικό έχει αντληθεί από καταγεγραμμένες μαρτυρίες αλλά και από προφορικές
αφηγήσεις που συλλέχθηκαν από τον σκηνοθέτη μας . Ο ίδιος έκανε την έρευνα και τη
δραματουργική επεξεργασία και ταυτόχρονα , βασισμένος στην πραγματική ιστορική
πληροφορία , δημιούργησε πρωτότυπα κείμενα .
5. Η παράσταση θα είναι μουσικοθεατρική . Τα τελευταία χρόνια , όλο και πιο πολύ ,
συνδυάζονται διαφορετικές τεχνικές στην απόδοση ενός θεατρικού έργου . Είναι εύκολο
για έναν ηθοποιό να αποδώσει σε όλες τις προκλήσεις που έχει μια τέτοια νέα δυναμική ;
Δεν νομίζω ότι αποτελεί τόσο μια δύσκολη πρόκληση όσο μια όμορφη ευκαιρία για
όλους εμάς τους ηθοποιούς να ξεσκονίσουμε τα υπόλοιπα ωραία πράγματα που
έχουμε διδαχθεί . Έχει πάρα πολλή δύναμη η απλή πρόζα όμως είναι πάντα
καλοδεχούμενη η δυνατότητα να αναμετρηθούμε και με άλλες τεχνικές και να
προσφέρουμε ένα θέμα πιο γεμάτο σε εικόνες και μουσική .
6. Πρόβα . Για εμάς τους θεατές και όσους δεν έχουμε άμεση επαφή με την προετοιμασία
των ηθοποιών και των συντελεστών μιας παράστασης , ακούγεται σαν κάτι μαγικό . Θα
μπορούσατε να μας περιγράψετε μια στιγμή ιδιαίτερη της Μικρασίας ;
Η έννοια της πρόβας έχει από μόνη της μια μυσταγωγική διάσταση , είναι κάτι κρυφό
που συντελείται στο φόντο , μακριά από τα μάτια όσων θα δουν το αποτέλεσμα . Είναι
η διαδικασία μέσα στην οποία ένα τσούρμο διαφορετικοί άνθρωποι μαζεύονται ,
υπόσχονται , βγαίνουν από τον εαυτό τους και συντάσσονται για να μετατρέψουν ένα
κείμενο σε ένα θέαμα . Υπό αυτή την έννοια είναι πραγματικά κάτι μαγικό . Η πρόβα
όμως είναι και η αποθέωση του περιεχομένου μιας παράστασης . Έκλαψα μόλις
διάβασα το κείμενο την πρώτη φορά – και πολλές από τις επόμενες . Και δεν ήμουν η
μόνη . Μου έχει μείνει στο μυαλό λοιπόν η ανταλλαγή των βλεμμάτων των ηθοποιών
τις πρώτες φορές που συναντηθήκαμε . Από κάτω τα βλέμματα απορούσαν μυστικά
7. Υπάρχουν κάποιες σκέψεις από αρκετούς ανθρώπους σήμερα ότι το μικρασιατικό
ζήτημα έχει κορεσθεί ( σε επίπεδο πολιτιστικό – λογοτεχνία , δράσεις σε διάφορα
επίπεδα – και δεν έχει να δώσει κάτι παραπάνω . Ποια είναι η δική σας γνώμη ;
Νομίζω πως όσοι δηλώνουν ενδεχομένως κορεσμένοι θα εκπλαγούν από το πλήθος
των νέων πραγμάτων που παρουσιάζονται και θα παρουσιαστούν φέτος το
καλοκαίρι . Η ιστορική πληροφορία είναι ανεξάντλητη , οι προσεγγίσεις σύγχρονες και
η διαρκής επανεξέταση των ιστορικών γεγονότων επιβεβλημένη . Μπορεί η
επαναλαμβανόμενη πληροφορία να κουράζει αλλά το συναίσθημα όχι και η Τέχνη
κάνει αυτό ακριβώς , διαπραγματεύεται και συνδιαλέγεται μαζί του – με το
συναίσθημα – ώστε να του δώσει κάθε φορά μια νέα διάσταση . Βαριέται ποτέ ο
άνθρωπος την αγάπη , την επιθυμία , τη συγκίνηση ή ακόμα και τη μελαγχολία και τον
πόνο ; Νομίζω όχι . Δεν νομίζω πως έχει άλλωστε και επιλογή …
Μικρασία, θεατρική παράσταση
8. Ως θεατής , γιατί θα επιλέγατε να δείτε τη « Μικρασία »;
Έχει κάνει ο σκηνοθέτης μας Λεωνίδας Παπαδόπουλος μια εξαιρετική επιλογή
κειμένων και μια πολύ ιδιαίτερη πρόταση για την προσέγγισή τους . Μας έχει κάνει να
μας αφορούν προσωπικά , η παραμικρή λέξη που ειπώνεται , επομένως έχει
καταφέρει να αντλήσει από μέσα μας τη μεγαλύτερη δυνατή αλήθεια . Είναι αδύνατον
αυτή η αλήθεια να μην περάσει στο κοινό και είναι και αδύνατον να μην το αφορά ,
καθώς επεξεργάζεται τις πιο βασικές μας διαστάσεις , δηλαδή την ψυχή και το
συναίσθημα . Θα προέτρεπα κάθε θεατή που μπορεί να έρθει να μας δει .
9. Φόρος τιμής ή ανάγκη να εκφραστεί η τραγικότητα μιας μαύρης στιγμής της Ιστορίας
μας ;
Είναι φόρος τιμής φυσικά καθώς μιλάμε κατά βάση για τις ζωές ηρώων , όπως είναι
κάθε ένας που ξεριζώθηκε από τη ζωή του . Είναι σίγουρα ανάγκη καθώς οι ρίζες και
το ιστορικό μας υπόβαθρο πρέπει να αποτελούν ισχυρή διδαχή . Περισσότερο όμως
είναι στην πραγματικότητα μια ευκαιρία . Μια ευκαιρία να μάθουμε περισσότερα , να
τα δούμε από άλλο πρίσμα και να γίνουμε κοινωνοί των πραγματικών συνθηκών που
επικράτησαν καθώς και τελάληδες των πραγματικών ιστοριών των ανθρώπων . Η
Μικρασιατική Καταστροφή είναι για την Ιστορία πολύ κοντά χρονικά αλλά για τον
δικό μας χρόνο εδώ είναι πολύ μακριά και είναι , ξαναλέω , μια τεράστια ευκαιρία να
γεφυρώσουμε αυτό το χάσμα .
Σας ευχαριστούμε πολύ για όσα μοιραστήκατε μαζί μας . Σας ευχόμαστε κάθε επιτυχία
στη σημαντική σας αυτή επιλογή και όλα όσα σχεδιάζετε να έχουν φως και αγάπη στο
δρόμο τους .
Η μουσική – θεατρική παράσταση « Μικρασία », σε σκηνοθεσία του Λεωνίδα
Παπαδόπουλου , παρουσιάζεται από ένα εξαιρετικό επιτελείο ηθοποιών και
μουσικών την Τρίτη 12 Ιουλίου στις 21.00 στο Δημοτικό Θέατρο Ηλιούπολης « Δ .
Κιντής » και την Πέμπτη 21 Ιουλίου στις 21.00 στο Βέακειο Θέατρο .
Ταυτότητα παράστασης
/g0 3 Ιουνίου, 2022 /g0Σοφία Σιγάλα
Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στις 18 Ιουλίου 2022 στον ιστότοπο «Βιβλίων Γη» (sofiagebiblion.com) και αναδημοσιεύεται στο gebiblion.com/ στο πλαίσιο της διάσωσης και διατήρησης του αρχείου των δημοσιεύσεων.
About The Author
