Ellis Island: Το «διαβατήριο» για το μεγάλο όνειρο, τον φόβο και το δάκρυ
Για το Ellis Island γράφει η Σοφία Σιγάλα
Το νησί λίγο έξω από το Μανχάταν, από το 1892 έως το 1954, ήταν το προπύργιο για τη νέα ευκαιρία εκατομμυρίων ανθρώπων στον όνειρο…ή την οδύνη. Άνθρωποι από την Ευρώπη κατέφθαναν εκεί, φευγάτοι από τις χώρες που μάστιζε η φτώχεια, η ανεργία και οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης, με την ελπίδα ότι θα καταφέρουν να αρπάξουν την ευκαιρία που έδινε η Αμερική: Πλούσια και αξιοπρεπής ζωή. Για λίγο, μέχρι να γυρίσουν στην πατρίδα τους. Για πάντα, σε ορυχεία της κόλασης, σε εργοστάσια και σπίτια ο ένας δίπλα στον άλλον, σε λάντζες για ένα μεροκάματο, στα χέρια τυχοδιωκτών για ένα κομμάτι ψωμί…
Η Νήσος Έλις (Ellis Island) έως τις αρχές του 17ου αιώνα ονομαζόταν Γκαλ και το 1603, όταν ο τοπικός κυβερνήτης το αγόρασε από τους Ινδιάνους το μετονόμασε σε Oyster Island. Λίγο καιρό αργότερα, αγοράστηκε από τον Samuel Ellis. Από το 1892, ως Ellis Island, ξεκίνησε τη λειτουργία του σαν κέντρο υποδοχής μεταναστών έως και το 1924.
Όταν το 1814 έληξε ο πόλεμος μεταξύ Αγγλίας και Ηνωμένων Πολιτειών, το κύμα των ευρωπαίων μεταναστών εκτινάχτηκε στα ύψη. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την αλόγιστη εισροή ανθρώπων στην Αμερική. Έπρεπε να βρεθεί τρόπος να ελεγχθεί το κύμα μετανάστευσης. Το νησάκι που έβλεπε το Άγαλμα της Ελευθερίας έγινε ο τόπος διαχείρισης του μεταναστευτικού κύματος.
Στο λιμάνι της Νέας Υόρκης μας έβαλαν στην καραντίνα για μια ημέρα και μετά μας πήγαν στο Ellis Island. Εκεί μας αραδιάσανε σαν τα πρόβατα για να μας εξετάσουν. Όλοι τρέμαμε μήπως δεν μας βρουν απολύτως υγιείς και μας γυρίσουν πίσω. Ο πατέρας μου αποκαλούσε το Ellis Island «νησί των δακρύων και του φόβου».
Μαρτυρία Ευτέρπης Δουκάκη, μετανάστριας στην Αμερική.
Όσα πλοία κατέφθαναν από την Ευρώπη, γεμάτα με χιλιάδες μετανάστες, σταματούσαν και επιβίβαζαν σε βάρκες όσους ήταν επιβάτες της τρίτης θέσης. Εκείνοι της πρώτης και δεύτερης περνούσαν λόγω οικονομικής ευμάρειας απευθείας. Οι γιατροί των «έξι δευτερολέπτων» ήταν μια από τις χειρότερες δοκιμασίες. Διατείνονταν πως σε έξι δευτερόλεπτα μπορούσαν να διαγνώσουν οποιαδήποτε ασθένεια. Όσοι δεν κατάφερναν να περάσουν από τη δοκιμασία γύριζαν πίσω στην πατρίδα τους δωρεάν, με τα πλοία που ήρθαν. Οι υπόλοιποι έπρεπε να έχουν λευκό ποινικό μητρώο, 25 δολάρια, που αποδείκνυαν πως μπορούν να επιβιώσουν μέχρι να βρουν δουλειά, και βέβαια άντρες -οι ασυνόδευτες γυναίκες δύσκολα περνούσαν στη Νέα Υόρκη. Εκεί, στο νησί, άλλαζαν και τα ονόματά τους. Όταν οι κρατικοί λειτουργοί δεν κατάφερναν να κατανοήσουν ή να εκφέρουν το όνομα σωστά, το έγραφαν όπως εκείνοι διευκολύνονταν (λέγεται πως ο Βίτο Αντολίνι, από το χωριό Κορλεόνε της Σικελίας, πήρε το όνομα Βίτο Κορλεόνε γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο. Ήταν ο διάσημος «Νονός»).
Από τη στιγμή που άνοιξε το νησί Έλις τις πύλες του, οι αφίξεις ήταν από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Μέχρι τότε οι μετανάστες προέρχονταν από τη Γερμανία, την Ιρλανδία, τη Βρετανία και τις βόρειες χώρες. Στο διάστημα από το 1892 έως και το 1924 η νέα γενιά μεταναστών ήταν Εβραίοι, Ιταλοί, Έλληνες, Πολωνοί, Ούγγροι, Τσέχοι, Σέρβοι, Σλοβάκοι, αλλά και πολλοί μη-Ευρωπαίοι από τη Συρία, την Τουρκία και την Αρμενία. Όλοι ήλπιζαν για μια καλύτερη ζωή στη «Γη της Επαγγελίας», μακριά από τον πόλεμο, την πείνα και τις διώξεις. ΟΙ έγκυες γυναίκες κρατούνταν στο νησί μέχρι να γεννήσουν, για να μην πάρουν τα παιδιά τους αμερικανική υπηκοότητα. Πάνω από 3500 παιδιά πέθαναν στο νησί. και γύρω στα 350 νεογέννητα.
Στο διάστημα 1892 έως 1924, πάνω από μισό εκατομμύριο Έλληνες βρέθηκαν στο νησί Ellis και υπολογίζεται πως σχεδόν οι μισοί, επέστρεψαν κάποια στιγμή μόνιμα στην Ελλάδα. Οι Αμερικανοί δεν τους έτρεφαν ιδιαίτερη συμπάθεια. Τους φώναζαν «λιγδιάρηδες» («greaseballs») και «βρομοέλληνες» («dirty Greeks»). Στον Νότο, οι Έλληνες βρέθηκαν στο στόχαστρο της Κου-Κλουξ-Κλαν, ενώ οι νόμοι που ψηφίζονταν για τους μαύρους ίσχυαν και για τους ίδιους, καθώς δε θεωρούνταν «λευκοί».
Από το 1924 έως και το 1954 που έκλεισε το νησί με αυτήν του την ιδιότητα -οι μετανάστες που ήθελαν να κατοικήσουν στην Αμερική από εκεί και πέρα ελέγχονταν από το Προξενείο πριν φύγουν από τη χώρα τους- το Έλις ήταν το βήμα λίγο πριν το άγγιγμα της «ελπίδας» ή ο πικρός γυρισμός στην κόλαση. Δεν υπάρχουν αρχεία για όσους ανθρώπους κατέφθασαν ή όχι στην Αμερική για εκείνη την περίοδο, από το 1890 έως και το 1924.
Σαν σήμερα το 1890 άνοιξε το Ellis Island ως τόπος υποδοχής μεταναστών. Για την αρχή ή το τέλος για το όνειρο μιας καλύτερης ζωής.
About The Author
