Ο όρος «γυναίκες παρηγοριάς» αναφέρεται στο σύστημα σεξουαλικής δουλείας που δημιουργήθηκε και συντονίστηκε από την αυτοκρατορική ιαπωνική κυβέρνηση μεταξύ 1932 και 1945. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη περίπτωση εμπορίας γυναικών και σεξουαλικής δουλείας χρηματοδοτούμενη από κυβέρνηση στη σύγχρονη ιστορία. Στις 13 Ιανουαρίου του 1997 η κυβέρνηση της Ιαπωνίας ζητάει συγγνώμη επειδή εξανάγκασε γυναίκες της Κορέας, των Φιλιππίνων και άλλων ασιατικών κρατών σε σεξουαλική δουλεία, κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

Γράφει η Σοφία Σιγάλα

Ιστορική αναδρομή 

Η σεξουαλική δουλεία δεν είναι κάποιο φαινόμενο της εξελιγμένης κοινωνίας. Πρόκειται για μία συνθήκη που εμφανίζεται με διαφορετική κάθε φορά μορφή και ορισμό από τους αρχαίους χρόνους, καλυμμένη με τον όρο της Ιεράς Πορνείας. Παράδειγμα η ιέρειες της Πάνδημου Αφροδίτης, γυναίκες και νέα ουρίτσα ταγμένα στην ηδονή και την πορνεία. Διάσημοι οι ναοί της Κορίνθου και της Κύπρου. Στην Πομπηία υπήρχαν οι «Λύκαινες», στον φημισμένο οίκο Λουπανάρ (Φωλιά της Λύκαινας), το πιο γνωστοό και πιο καλά διατηρημένο αρχαίο οίκου ανοχής,  ο οποίος ανακαλύφθηκε και ανασκάφτηκε το 1862. Η πορνεία είναι και ήταν και στην αρχαιότητα «εμπορεύσιμο αγαθό», είδος που υπάκουε στον νόμο της προσφοράς και της ζήτησης.  

Η πορνεία νομιμοποιήθηκε ως επάγγελμα από τον νομοθέτη σοφό Σόλωνα στην Αθήνα του 596 π.Χ. Από τότε, τα πορνεία χρειάζονταν άδεια του κράτους για να λειτουργήσουν, ενώ οι εταίρες θεωρήθηκαν ελεύθερες επαγγελματίες. Οι εταίρες της Αθήνας ήταν περιζήτητες, μορφωμένες, έξυπνες. Τις βάφτισαν Λάμιες για την απαράμιλλη γοητεία που διέθεταν.  

Κατά τον αρχαίο Έλληνα ιστορικό Ηρόδοτο, στην Αρχαία Εγγύς Ανατολή, κατά μήκος των ποταμών Τίγρη και Ευφράτη, λειτουργούσαν πολλά θρησκευτικά ιερά και ναοί αφιερωμένα σε διάφορες θεότητες γνωστά και ως «σπίτια του ουρανού». Εκτός από τους ιερείς και τις ιέρειες, στα ιερά αυτά ζούσαν δούλοι, άντρες, γυναίκες και παιδιά, αφιερωμένοι στους Θεούς των ναών, οι οποίοι παρείχαν «σεξουαλικές υπηρεσίες», άγνωστο ακριβώς υπό ποιες συνθήκες και προϋποθέσεις. 

Πόρνη καλείται η γυναίκα που κατ’ επάγγελμα και με αμοιβή εκτελεί μια σεξουαλική πράξη, αυτή που προσφέρει το σώμα της για την σεξουαλική ικανοποίηση άλλων· αλλιώς λέγεται ιερόδουλη. Η λέξη χρησιμοποιείται κι ως υβριστικός χαρακτηρισμός για γυναίκα που θεωρείται ανήθικη ή ως βρισιά για οποιαδήποτε γυναίκα. Ετυμολογικώς προέρχεται από το αρχαίο “πόρνη”. 

Οι γυναίκες της συντροφιάς 

Στις 13 Ιανουαρίου του 1997 η κυβέρνηση της Ιαπωνίας ζητάει συγγνώμη επειδή εξανάγκασε γυναίκες της Κορέας, των Φιλιππίνων και άλλων ασιατικών κρατών σε σεξουαλική δουλεία, κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο όρος «γυναίκες παρηγοριάς» είναι ένας ευφημισμός που επινοήθηκε από τον ιαπωνικό στρατό, ώστε να αποκρύπτει τη σοβαρότητα του εγκλήματος.  Οι εκτιμήσεις ποικίλλουν ως προς τον αριθμό των γυναικών που εμπλέκονταν, αλλά οι περισσότεροι μελετητές συμφωνούν ότι εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες έπεσαν θύματα, και αυτό περιλαμβάνει κορίτσια ηλικίας μόλις δώδεκα ετών. Η πλειοψηφία των γυναικών που εξαναγκάστηκαν σε σεξουαλική δουλεία προερχόταν από την Κορέα και την Κίνα, αν και πολλές γυναίκες από την Ιαπωνία, την Ταϊβάν, τις Φιλιππίνες, την Ινδονησία, τη Μαλαισία, το Βιετνάμ, την Ταϊλάνδη, το Ανατολικό Τιμόρ και τις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες, καθώς και Ευρωπαίες γυναίκες σε εδάφη που κατέχονταν από την Ιαπωνία, εξαναγκάστηκαν σε σεξουαλική δουλεία. 

Οι «γυναίκες παρηγοριάς» αποτελεί ένα σοβαρό ιστορικό ζήτημα, άγνωστο για τον περισσότερο κόσμο. Εκτός όμως από την ιστορική του πτυχή αφορά και την ηθική του. Μας διδάσκει την αξία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως και άλλες ιστορικές φρικαλεότητες, όπως η σεξουαλική υποβάθμιση πολλών μαύρων γυναικών στις προπολεμικές πολιτείες των ΗΠΑ και η σύγχρονη διεθνής σεξουαλική εμπορία ανθρώπων. 

Η αρχή

Στις αρχές του εικοστού αιώνα, η Ιαπωνία σταδιακά εδραίωσε την εξουσία και τον έλεγχό της στην Ανατολική Ασία, συμπεριλαμβανομένης της Ταϊβάν (που αποικίστηκε το 1895), της Κορέας (που έγινε προτεκτοράτο της Ιαπωνίας το 1905 και προσαρτήθηκε το 1910) και της Μαντζουρίας (μιας κυβέρνησης-μαριονέτας που ιδρύθηκε το 1932). Ξεκινώντας με το ξέσπασμα του Δεύτερου Σινοϊαπωνικού Πολέμου (1937), η Ασία βρισκόταν συνεχώς σε πόλεμο, μια κατάσταση που αργότερα έγινε μέρος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Κατά την περίοδο του συνεχούς πολέμου από τις αρχές της δεκαετίας του 1930 έως το 1945, ο Ιαπωνικός Αυτοκρατορικός Στρατός εφάρμοσε και διατήρησε το σύστημα των γυναικών ανακούφισης.  

Πρόσφατα, στρατιώτες περιφέρονται παντού ψάχνοντας για γυναίκες, και συχνά άκουγα άσεμνες ιστορίες [για τη συμπεριφορά τους]. Όσο οι συνθήκες είναι ειρηνικές και ο στρατός δεν εμπλέκεται σε μάχες, αυτά τα περιστατικά είναι δύσκολο να αποτραπούν. Αντίθετα, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι μπορούμε να παρέχουμε ενεργά διευκολύνσεις. Έχω εξετάσει πολλές επιλογές πολιτικής για την επίλυση των σεξουαλικών προβλημάτων των στρατευμάτων και έχω ξεκινήσει να εργάζομαι για την επίτευξη αυτού του στόχου.  

Έτσι δικαιολογεί ένας στρατηγός την εμφάνιση των «γυναικών συντροφιάς». Έτσι ξεκινάνε να εγκαθίστανται οι «σταθμοί άνεσης». Στοο αρχικό στάδιο ήταν χώροι γεμάτοι με πόρνες που προέρχονταν οικειοθελώς από την Ιαπωνία. Ωστόσο, καθώς ο ιαπωνικός στρατός συνέχισε την στρατιωτική επέκταση από τα τέλη της δεκαετίας του 1930, στράφηκε στον τοπικό πληθυσμό στις κατεχόμενες περιοχές, όπως η Κορέα, η Ταϊβάν και η Κίνα, για να εξαναγκάσουν τις γυναίκες να υπηρετήσουν σεξουαλικά σε αυτούς τους σταθμούς. 

Το 1938, ο ιαπωνικός στρατός άρχισε να χρησιμοποιεί Ιάπωνες ή ντόπιους μεσίτες για να «στρατολογήσουν» γυναίκες, ιδιαίτερα στην Κορέα και την Ταϊβάν. Ήταν σύνηθες αυτοί οι πράκτορες ή οι υπεργολάβοι τους να πηγαίνουν από τη μία πόλη στην άλλη, προμηθεύοντας σαράντα έως πενήντα νεαρά κορίτσια ταυτόχρονα. Μόλις εξασφάλιζαν αρκετές γυναίκες, τις έστελναν στην Κίνα και σε άλλες εμπόλεμες ζώνες. Ο πιο συνηθισμένος τρόπος «στρατολόγησης» νεαρών κοριτσιών στην Κορέα ήταν η εξαπάτηση, δηλαδή η παροχή ψευδών υποσχέσεων για απασχόληση ως εργάτριες εργοστασίων, νοσοκόμες, εργάτριες σε πλυντήρια ή βοηθοί κουζίνας στην Ιαπωνία ή σε άλλα εδάφη που κατείχαν οι Ιάπωνες. Συνήθως, οι κόρες φτωχών αγροτικών οικογενειών εξαπατούνταν από αυτή τη «στρατολόγηση» και δεν γνώριζαν την πραγματική φύση της εργασίας μέχρι να μεταφερθούν σε ένα κέντρο άνεσης. Προς το τέλος του πολέμου, ο στρατός χρησιμοποίησε την αστυνομία για να αποκτήσει γυναίκες. Πολλά νεαρά κορίτσια απήχθησαν βίαια. 

Μαρτυρίες

Οι μαρτυρίες όσων γυναικών διασώθηκαν μετά το τέλος του πολέμου είναι οδυνηρές. Μικρά κορίτσια ξεγελιόντουσαν πως θα δουλέψουν σε βιομηχανίες για τις πολεμικές ανάγκες. Με βίαιο τρόπο, ξυλοδαρμούς, βασανισμούς και χτυπήματα μεταφέρονταν στα στρατόπεδα για να ευχαριστήσουν τις σεξουαλικές ανάγκες κάθε στρατιώτη. Σε αρκετές περιπτώσεις πήγαιναν με τέσσερεις ή και με πέντε άντρες την ημέρα.  

Στα «σπίτια της άνεσης» ή  «σταθμοί ανεφοδιασμού» , όπως καθιερώθηκε επίσημα να λέγονται,  υπήρχαν κανονισμοί. Υπήρχαν μέρες επίσκεψης για κάθε μονάδα. Υπήρχε αναρτημένο τιμολόγιο για κάθε βαθμό (αξιωματικός, στρατιώτης κτλ.), ενώ κάθε Παρασκευή, οι γυναίκες εξετάζονταν για σεξουαλικά νοσήματα. Σύμφωνα με τους «καντίνες χρήσης» των επικαλούμενων σταθμών, απαγορευόταν η χρήση βίας. Παρ ΄όλα αυτά, τα κορίτσια γίνονταν θύματα βίας, βασανισμών ακόμα και βιασμών. Υπάρχουν μαρτηρίες κοριτσιών που επέζησαν από τη φρίκη που μαρτυρούν πως υπάρχαν ημέρες που τις ανάγκαζαν να πηγαίνουν με εξήντα άνδρες μέσα σε μια μέρα. 

Οι στρατιώτες αρνούνταν να χρησιμοποιούν προφυλακτικά και το ιατρικό προσωπικό δεν ήταν πάντα διαθέσιμο. Πολλές γυναίκες αναγκάζονταν να εργάζονται ακόμη και μετά τη μόλυνση από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένου του σταθμού άνεσης της Σαγκάης, ο ιαπωνικός στρατός ανάγκασε τις γυναίκες να κάνουν ένεση Salvarsan ή Arsphenamine για την πρόληψη της σύφιλης. Το Salvarsan είναι εξαιρετικά τοξικό και πολλές γυναίκες που το έλαβαν υπέφεραν από σοβαρές παρενέργειες, όπως η στειρότητα. Επίσης, τα τέλη που χρεώνονταν από τους σταθμούς άνεσης δεν πήγαιναν στις γυναίκες, αλλά σε εκείνους που λειτουργούσαν τους σταθμούς άνεσης.  Οι γυναίκες που αρνούνταν να συμμορφωθούν με τους απάνθρωπους κανόνες των στρατοπέδων τιμωρούνταν με βάναυσο τρόπο. Αν κάποια τύχαινε να βγει πέρα από τα όρια του σταθμού τη σκότωναν. Οι «σταθμοί ανακούφισης» για τα κορίτσια αυτά ήταν σφαγεία.  

Στις «γυναίκες συντροφιάς» έδιναν ιαπωνικά ονόματα και τους απαγόρευαν να μιλήσουν τη μητρική τους γλώσσα. Μάλιστα τις είχαν πλήρως απομονωμένες τη μία από την άλλη, ώστε να μην μπορούν να μιλήσουν μεταξύ τους, με τον φόβο ότι θα συσπειρωθούν και θα αποδράσουν.  

Στην πρώτη γραμμή του πυρός τις ανάγκαζαν να τους ακολουθοέν, να κρύβονται σε σπηλιές ή σε λαγούμια την ώρα των βομβαρδισμών. Όταν σταματούσαν οιο βομβαρδισμοί οι στρατιώτες έστηνα πρόχειρες σκηνές και τις βίαζαν. Πολλές γυναίκες σκοτώθηκαν από βομβαρδισμούς ή πνίγηκαν κατά τη μεταφορά όταν βυθίζονταν μεταγωγικά πλοία. Μετά τον πόλεμο, πολλές άλλες γυναίκες παρηγοριάς δολοφονήθηκαν από υποχωρούντες Ιάπωνες στρατιώτες ή εγκαταλείφθηκαν. Μερικά από τα θύματα διασώθηκαν ή συνελήφθησαν ως αιχμάλωτες πολέμου από τις Συμμαχικές Δυνάμεις και τελικά στάλθηκαν στις πατρίδες τους. Τα κορίτσια που κατάφεραν να επιζήσουν είχαν το στίγμα της πόρνης, εκτός από τα ψυχοσωματικά προβλήματα που ταλάνιζαν το κορμί και την ψυχή τους. Βέβαια, ήταν απίθανο να διηγηθούν τι πέρασαν στα κολαστήρια των Γιαπωνέζων. 

Συμπεράσματα

Οι ιστορίες των γυναικών αντιπροσωπεύουν τις ιστορίες πολλών περισσότερων θυμάτων, νεκρών και ζωντανών. Η εμπορία και εκμετάλλευση για σεξουαλική εκμετάλλευση αποτελεί άρνηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των πολιτικών ελευθεριών. Οι Γυναίκες της Παρηγοριάς αποτελούν ένα σημαντικό αντικείμενο μελέτης  επειδή αποτελούν μια θεσμοθετημένη επιχείρηση εμπορίας για σεξουαλική εκμετάλλευση που χρηματοδοτήθηκε από την ιαπωνική κυβέρνηση κατά τη διάρκεια πολέμου, αλλά και ένα συνεχιζόμενο ζήτημα.   

Παρόλο που το ζήτημα των γυναικών παρηγοριάς συχνά απεικονίζεται ως εθνικιστική σύγκρουση μεταξύ Κορέας και Ιαπωνίας στα μέσα ενημέρωσης, αυτές οι ιστορίες πρώην γυναικών παρηγοριάς μας επιτρέπουν να στραφούμε στην προσωπική τους ζωή και να προσεγγίσουμε αυτό το ζήτημα από την οπτική γωνία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ξεπερνώντας τα εθνικά σύνορα.   

About The Author

Σοφία Σιγάλα

See author's posts