Όρσον Γουέλς, Ο πόλεμος των κόσμων: Η δύναμη της παραπλάνησης
Ο Όρσον Γουέλς και η μεγαλύτερη φάρσα που προκάλεσε στην κοινωνά της Αμερικής. Στις 30 Οκτωβρίου του 1938, το ραδιοφωνικό δίκτυο CBS έπαιξε ένα επεισόδιο που λεγόταν Ο Πόλεμος των Κόσμων. Αποτελούσε προσαρμογή του μυθιστορήματος του Χ. Τζ. Γουέλς «Ο Πόλεμος των Κόσμων», σε σκηνοθεσία και αφήγηση του Όρσον Γουέλς.
Όπως καταλαβαίνεις, εκείνη την εποχή, ο περισσότερος κόσμος άκουγε ραδιόφωνο· η τηλεόραση δεν ήταν ευρέως χρησιμοποιούμενη στην Αμερική.
Τα πρώτα 40 λεπτά της ωριαίας εκπομπής παρουσιάστηκαν υπό τη μορφή δελτίων ειδήσεων, κατά τα οποία οι ακροατές ενημερώνονταν για μία εισβολή εξωγήινων από τον Άρη. Δεδομένου ότι η εκπομπή Mercury Theatre On The Air δε διέκοπτε για διαφημίσεις, οι συνεχιζόμενες διακοπές για τις εξελίξεις της εισβολής αύξησε το ρεαλισμό του προγράμματος σε σημείο που μεγάλη μερίδα των ακροατών πίστεψε ότι επρόκειτο περί πραγματικής εισβολής που λάμβανε χώρα σε πραγματικό χρόνο.
Όρσον Γουέλς έπαιξε τέλεια τον ρόλο του δημοσιογράφου που μεταδίδει ζωντανά τα τεκταινόμενα στο Νιου Τζέρσει.
Πόση δύναμη μπορεί να έχει ένας κραταιός φορέας μετάδοσης ειδήσεων; Και αν έχει δύναμη, πόσο εύκολο είναι να μεταφέρει οποιαδήποτε ανακρίβεια ή σκηνοθετημένη πληροφορία; Μια ψεύτικη είδηση που θα τη «σερβίρει» σαν αληθινή; Μια καθοδηγούμενη και έντεχνα οργανωμένη πληροφορία που θα «εκραγεί» ή θα παίξει τον ρόλο του «χαλασμένου τηλεφώνου» μέχρι να προκαλέσει πανικό, μια λανθασμένη κρίση ή και μια αλλοπρόσαλλη αντίδραση; Θα μπορούσε αυτή η σκέψη να επεκταθεί και λίγο παραπέρα, από την πλευρά των δεκτών. Να κρίνει κάποιος για την ορθή σκέψη ενός αποδέκτη ή για τη δύναμη της είδησης, χωρίς τη βαρύτητα της ποιότητας της, ακόμα και για την ακούσια πλύση εγκεφάλου που μπορεί να πραγματοποιηθεί αργά και μεθοδικά, πριν από μια μεγάλη στοχευμένη προπαγάνδα -οποιασδήποτε θεματικής και ποιοτικής φύσης.
Μετά από μία κατευναστική εισαγωγή για τους ακροατές, ακούστηκαν οι «αστραφτεροί» ήχοι του Ραμόν Ρακέλο και της ορχήστρας του και ξαφνικά η μουσική διακόπηκε από ένα έκτακτο δελτίο ειδήσεων. Τα αστεροσκοπεία αναφέρουν εκρήξεις στον πλανήτη Άρη. Σε μία σύνδεση με το αστεροσκοπείο του Πρίνστον ο καθηγητής Ρίτσαρντ Πίρσον (τον οποίο υποδύεται ο Γουέλς) διαβεβαιώνει τους ακροατές ότι δεν υπάρχει τίποτα ανησυχητικό, αλλά λίγο αργότερα καταφθάνουν οι πρώτες πληροφορίες για σύγκρουση μετεωρίτη στη Γη. Ο μετεωρίτης έπεσε στο Νιου Τζέρσεϊ και ένας Αρειανός βγήκε από μέσα!
Ο ένας εξωγήινος μετατράπηκε σε εκατοντάδες, οι οποίοι αργότερα εξολόθρευσαν χιλιάδες εθνοφρουρούς σε Σικάγο και Σεντ Λιούις. Η παράσταση του Γουέλς είχε ηχητικά εφέ και οι ηθοποιοί έπαιζαν τους ρόλους τους τέλεια. Όταν ένας τρίτος ρεπόρτερ είπε ότι οι κάτοικοι εγκαταλείπουν τα σπίτια τους σε εκείνες τις περιοχές, ο πανικός ήταν θέμα χρόνου.
Οι Αρειανοί επιτίθενται με τις θανατηφόρες ακτίνες τους και με μία κυβερνητική ανακοίνωση επιβεβαιώνεται η εξωγήινη επίθεση. Κανείς όμως δεν άκουσε το δεύτερο μέρος στο οποίο οι Αρειανοί τελικά πεθαίνουν από μία γήινη ασθένεια. Στο τέλος της εκπομπής ο Γουέλς κάνει μία μικρή συζήτηση γύρω από το Halloween. Το… κακό όμως έχει ήδη γίνει…
Ο πανικός που προκλήθηκε ήταν τόσο μεγάλος που χιλιάδες άνθρωποι ξεχύθηκαν στους δρόμους να φύγουν από το μέρος που δεχόταν επίθεση από τους Αρειανούς, σε μια περιοχή, κατά σύμπτωση, κόπηκε το ρεύμα και οι άνθρωποι πανικόβλητοι έτρεξαν να σωθούν πριν οι Αρειανοί τους επιτεθούν. Άλλοι πάλι, θεώρησαν πως όλο αυτό ήταν μια επίθεση του Χίτλερ που είχε φτάσει μέχρι και την Αμερική. Όσο κι αν ο Γουέλς εξηγούσε πως πρόκειται για φάρσα κανένας πια δεν τον άκουγε…
ην επόμενη μέρα, ο Τύπος της εποχής, έγραψε πως το ραδιόφωνο είναι ένα μέσο καταστροφικό που δε θα μπορέσει να ελεγχθεί από τη στιγμή που θα πάρει δύναμη και θα εδραιωθεί (πόσο δίκιο είχε για την εξέλιξη των μέσων, αν και εκείνη τη στιγμή, η επίθεση γινόταν επειδή οι εφημερίδες έχαναν κοινό που έπαιρνε με ραγδαίους ρυθμούς το ραδιόφωνο). Ο Χίτλερ, μαθαίνοντας τι έγινε, είπε πως αυτή η αντίδραση «ήταν μια απόδειξη της παρηκμασμένης δημοκρατίας της Αμερικής».
Ο Όρσον Γουέλς αύξησε τη δημοτικότητα του σε σημείο να γίνει διάσημος μέσα σε λίγο καιρό..
Πόση δύναμη έχει ένας άνθρωπος, μια ομάδα, ένας οργανισμός να χειριστούν ένα κοινωνικό σύνολο, μια στοχευμένη μερίδα ανθρώπων, μια ομάδα -ηλικιακή, κοινωνική, ιδεολογική- τον καθένα ξεχωριστά και όλους μαζί; Μπορεί να μην είναι ένδειξη της παρακμής της δημοκρατίας με τον τρόπο που εννοήθηκε, αλλά, μήπως είναι ένδειξη μιας καθοδηγούμενης δημοκρατίας που λειτουργεί χειριστικά απέναντι στα μέλη της;
Μην ξεχνάτε να διαβάζετε πολύ…Την επόμενη φορά που θα μεταδίδονται «περίεργα ή εξωγήινα» νέα, εμείς θα έχουμε το νου και τη σκέψη μας ανοιχτή σε μια καινούρια ιδέα ή σε ένα γοητευτικό ταξίδι…
About The Author
